آنچه سفارش می‌دهیم و آنچه می‌گیریم‌
آخر‌ ماجرا‌ به‌ <ته‌ فرم>‌ ختم‌ می‌‌شود!

ته‌فرم‌ در‌ صحافی‌ها،‌ اصطلاح‌ رایجی‌ است.‌ معنی‌ آن‌ به‌ زبان‌ ساده،‌ ته‌مانده‌های‌ بعضی‌ فرم‌هاست‌ که‌ تعدادشان‌ از‌ فرم‌های‌ دیگر‌ اندکی‌ بیشتر‌ باشد،‌ به‌ طوری‌که‌ پس‌ از‌ ترتیب‌ تعدادی‌ کتاب‌ یا‌ مجله،‌ دیگر‌ با‌ فرم‌های‌ باقیمانده‌ نتوان‌ یک‌ جلد‌ دیگر‌ صحافی‌ کرد.‌ برای‌ مثال‌ اگر‌ کتابی‌ 160‌ صفحه‌ای‌ دارای‌ 10‌ فرم‌ باشد‌ و‌ در‌ تیراژ 5000‌ نسخه‌ چاپ‌ شده‌ باشد،‌ ممکن‌ است‌ در‌ پایان‌ کار‌ در‌ تیراژ‌ 4850‌ تا‌ 4950‌ جلد‌ از‌ صحافی‌ بیرون‌ بیاید،‌ در‌ حالی‌ که‌ از‌ فرم‌ یک،‌ 25‌ عدد،‌ از‌ فرم‌ دو،‌ 30‌ عدد‌ و‌ مثلا‌ از‌ فرم‌ 10‌ هیچ‌ عدد‌ باقی‌ مانده‌ باشد.‌ بدین‌ ترتیب‌ امکان‌ تولید‌ یک‌ کتاب‌ دیگر‌ وجود‌ ندارد.

درصدی‌ برای‌ باطله‌

تا‌ اینجای‌ کار،‌ کم‌ و‌ بیش‌ روندی‌ عادی‌ دارد.‌ وقتی‌ ناشر‌ یا‌ سفارش‌دهنده،‌ چاپ‌ کتاب‌ یا‌ مجله‌ یا‌ هر‌ چیز‌ دیگری‌ را‌ به‌ چاپخانه‌ سفارش‌ می‌‌دهد،‌ از‌ او‌ تیراژ‌ مفید‌ را‌ (یا‌ آن‌چه‌ را‌ در‌ پایان‌ کار‌ به‌طور‌ سالم‌ و‌ کامل‌ می‌‌خواهد‌ تحویل‌ بگیرد)‌ می‌‌پرسند.‌ سپس‌ در‌ محاسبه‌ کاغذ،‌ درصدی‌ را‌ برای‌ باطله‌ چاپ‌ و‌ صحافی‌ اضافه‌ می‌‌کنند،‌ که‌ با‌ کسر‌ آن‌ها‌ مشتری‌ به‌ تیراژ‌ مفید‌ مورد‌ نظر‌ خود‌ برسد.

برای‌ مثال‌ برای‌ همان‌ کتاب‌ 160‌ صفحه‌ای‌ در‌ تیراژ‌ 5000‌ جلد‌ 50‌ بند‌ کاغذ‌ 70‌ گرمی‌ لازم‌ است.‌ اگر‌ سفارش‌ دهنده‌ 5000‌ جلد‌ مفید‌ می‌‌خواهد‌ باید‌ حدود‌ 2%‌ یا‌ 3%‌ (یعنی‌ 1‌ بند‌ یا‌ 5/1‌ بند)‌ برای‌ باطله‌ در‌ نظر‌ بگیرد.‌

معنی‌ 3% باطله‌ چیست؟

یعنی‌ از‌ هر‌ 100‌ برگ‌ فرم‌ چاپی،‌ 3‌ عدد‌ به‌ هر‌ دلیل‌ خراب‌ شود.‌ در‌ مثال‌ ما‌ که‌ تیراژ‌ 5000‌ نسخه‌ بود،‌ در‌ ازای‌ 5000‌ برگ‌ از‌ هر‌ فرم‌ 150‌ برگ‌ باطله‌ منظور‌ می‌‌شود.‌ بخشی‌ از‌ این‌ مقدار‌ باطله‌ ممکن‌ است‌ در‌ تنظیم‌ اولیه‌ ماشین،‌ تنظیم‌ رنگ‌ و‌ اشکالات‌ حین‌ چاپ‌ و‌ توقف‌های‌ ماشین‌ رخ‌ دهد.‌ بخش‌ دیگری‌ نیز‌ مربوط‌ به‌ باطله‌های‌ صحافی‌ می‌‌شود‌ که‌ در‌ تنظیم‌ اولیه‌ ماشین‌ تاکن‌ و‌ برخی‌ اشتباهات‌ و‌ بی‌‌توجهی‌ها‌ و‌ اشکالات‌ احتمالی‌ دیگر‌ اتفاق‌ می‌‌افتد.

عوامل‌ موثر‌ در‌ تعیین‌ باطله‌

‌گرچه‌ در‌ بعضی‌ از‌ کتاب‌ها‌ ارقامی‌ در‌ مورد‌ تعیین‌ میزان‌ باطله‌ بیان‌ شده،‌ نمی‌‌توان‌ رقم‌ باطله‌ را‌ به‌طور‌ ثابت‌ برای‌ انواع‌ کارها‌ اعلام‌ کرد.

کیفیت‌ مورد‌ انتظار‌ و‌ تعریف‌ باطله‌ از‌ نظر‌ سفارش‌دهنده‌ می‌‌تواند‌ بسیار‌ سختگیرانه‌ یا‌ بسیار‌ چشم‌پوشانه‌ باشد.‌ اگر‌ ناشری‌ بخواهد‌ در‌ یک‌ کار‌ سیاه‌ و‌ سفید‌ و‌ کتاب‌ معمولی،‌ همه‌ فرم‌ها‌ از‌ نظر‌ شدت‌ رنگ‌ مشکی‌ یکدست‌ باشند‌ و‌ کمترین‌ نقطه‌ و‌ خال‌ اضافی‌ را‌ در‌ صفحه‌ نپذیرد،‌ میزان‌ باطله‌ ممکن‌ است‌ برای‌ یک‌ کار‌ ساده‌ سیاه‌ و‌ سفید‌ به‌ 10‌% برسد‌ و‌ حتی‌ بیشتر‌ و‌ حتی‌ شاید‌ آن‌ ناشر،‌ کل‌ کار‌ چاپ‌ شده‌ را‌ مردود‌ بداند.

اما‌ اگر‌ ناشری‌ در‌ مورد‌ چاپ‌ کتاب‌ سیاه‌ و‌ سفید‌ حساسیت‌ خاصی‌ نداشته‌ باشد‌ و‌ با‌ توجه‌ به‌ خریداران‌ کتاب‌ و‌ وضع‌ بازار‌ و‌ سلیقه‌ عمومی‌ و‌ قیمت‌ پشت‌ جلد،‌ چندان‌ به‌ کیفیت‌ بها‌ ندهد،‌ شاید‌ میزان‌ باطله‌ به‌ 1%‌ هم‌ برسد،‌ زیرا‌ او‌ فرم‌های‌ کم‌ رنگ‌ و‌ پررنگ‌ را‌ هم‌ می‌‌پذیرد‌ و‌ آن‌چه‌ را‌ در‌ واقع‌ باید‌ باطله‌ باشد،‌ با‌ مسامحه‌ به‌ عنوان‌ کار‌ چاپی‌ قبول‌ می‌‌کند.‌ (چند‌ کتاب‌ در‌ بازار‌ می‌‌بینید‌ که‌ همه‌ صفحات‌ آن‌ یکدست‌ و‌ یک‌ رنگ‌ باشند؟!)

-‌ در‌ مورد‌ کارهای‌ رنگی‌ وضع‌ قدری‌ متفاوت‌ است.‌ در‌ این‌جا‌ تنظیم‌ رنگ‌ها،‌ تغذیه‌ مناسب‌ هر‌ رنگ‌ روی‌ مناطق‌ مختلف‌ پلیت‌ و‌ رجیستر‌ شدن‌ رنگ‌های‌ مختلف‌ و‌ رسیدن‌ به‌ چاپ‌ مطلوب،‌ باطله‌ بیشتری‌ طلب‌ می‌‌کند.‌ البته‌ در‌ صحافی،‌ کار‌ رنگی‌ نباید‌ باطله‌ بیشتری‌ نسبت‌ به‌کار‌ سیاه‌ و‌ سفید‌ داشته‌ باشد.‌ اگر‌ بخواهیم‌ برای‌ هر‌ رنگ‌ معادل‌ همان‌ باطله‌ سیاه‌ و‌ سفید‌ را در‌ نظر‌ بگیریم،‌ چیزی‌ حدود‌ 8%‌ تا‌ 12 %‌ باطله‌ برای‌ کار‌ چهار‌ رنگ‌ خواهد‌ بود.

البته‌ با‌ توجه‌ به‌ این‌که‌ امروزه‌ اغلب‌ کارها‌ با‌ ماشین‌ چهار‌ رنگ‌ صورت‌ می‌‌گیرد،‌ باطله‌ کم‌تر‌ از‌ این‌ میزان‌ است‌ و‌ به‌طور‌ معمول‌ از‌ 5%‌ فراتر‌ نمی‌‌رود‌ و‌ برای‌ کارهای‌ حساس‌تر‌ ممکن‌ است‌ به‌ 8%‌ و‌ 10%‌ هم‌ برسد.‌

-‌ چنان‌چه‌ کاری‌ علاوه‌ بر‌ چاپ‌ رنگی‌ و‌ صحافی،‌ عملیات‌ تکمیلی‌ دیگری‌ داشته‌ باشد،‌ برای‌ آن‌ منظور‌ هم‌ باید‌ باطله‌ در‌ نظر‌ گرفته‌ شود.‌ برای‌ مثال،‌ کاری‌ که‌ قرار‌ است‌ ورنی‌‌UV زده‌ شود،‌‌ یا‌ سلفون‌کشی‌ شود‌ و‌ یا‌ طلاکوب‌ و‌ برجسته‌کاری‌ و‌ پانچ‌ داشته‌ باشد،‌ در‌ حد‌ یک‌ چاپ‌ تک‌ رنگ‌ باید‌ باطله‌ برای‌ آن‌ منظور‌ شود.

البته‌ در‌ این‌ مورد‌ باید‌ توجه‌ داشت‌ که‌ باطله‌ فقط‌ مربوط‌ به‌ آن‌ فرمی‌ است‌ که‌ این‌ عملیات‌ روی‌ آن‌ انجام‌ می‌‌شود،‌ نه‌ مربوط‌ به‌ کل‌ کار.‌ فرض‌ کنید‌ که‌ جلد‌ یک‌ کتاب‌ قرار‌ است‌ سلفون‌کشی‌ شود‌ یا‌ یک‌ فرم‌ از‌ میان‌ همه‌ فرم‌های‌ یک‌ مجله‌ قرار‌ است‌ ورنی‌‌UV زده‌ شود،‌ یا‌ فقط‌ یک‌ فرم‌ از‌ صفحات‌ یک‌ بروشور‌ قرار‌ است‌ دایکات‌ یا‌ برجسته‌کاری‌ شود،‌ در‌ آن‌ صورت‌ فقط‌ تیراژ‌ آن‌ فرم‌ را‌ باید‌ کمی‌ بیشتر‌ بگیریم،‌ یعنی‌ حدود‌ دو،‌ سه‌ درصد‌ باطله‌ بیشتر‌ فقط‌ برای‌ آن‌ جلد‌ یا‌ آن‌ فرم‌ مجله‌ یا‌ بروشور‌ در‌ نظر‌ بگیریم،‌ نه‌ برای‌ کل‌ کار.‌

-‌ صحبت‌ از‌ درصد‌ باطله،‌ در‌ یک‌ محدوده‌ تیراژ‌ معمولی‌ قابل‌ قبول‌ است.‌ اگر‌ تیراژ‌ خیلی‌ کم‌تر‌ یا‌ خیلی‌ بیشتر‌ باشد،‌ دیگر‌ این‌ درصدها‌ مناسب‌ نیستند،‌ برای‌ مثال‌ اگر‌ قرار‌ باشد‌ کاری‌ در‌ تیراژ‌ 700‌ نسخه‌ با‌ ماشین‌ افست‌ چاپ‌ شود،‌ دیگر‌ نمی‌‌توان‌ باطله‌ را‌ 2%‌ یا‌ 3% ‌ در‌ نظر‌ گرفت،‌ زیرا‌ به‌ هر‌ حال‌ تنظیم‌ اولیه‌ ماشین‌ چاپ،‌ به‌ همان‌ مقدار‌ یک‌ کار‌ پرتیراژ،‌ باطله‌ می‌‌برد‌ و‌ تنظیم‌ رنگ‌ و‌ روی‌ هم‌ خوردن‌ رنگ‌ها‌ و‌ …‌ مانند‌ یک‌ کار‌ پرتیراژ‌ باطله‌ نیاز‌ دارد.‌ در‌ این‌جا‌ شاید‌ تعداد‌ برگ‌های‌ باطله‌ در‌ چاپ‌ و‌ نیز‌ در‌ صحافی‌ به‌ همان‌ میزان‌ تیراژ‌ 5000‌ تایی‌ (یعنی‌ حدود‌ 150‌ برگ)‌ باشد.‌ یعنی‌ باطله‌ یک‌ کار‌ 700‌ نسخه‌ای‌ حدود‌ 20‌ درصد‌ خواهد‌ بود.

برعکس‌ در‌ مورد‌ کارهای‌ پرتیراژ‌ میزان‌ باطله‌ از‌ حد‌ ثابتی‌ فراتر‌ نمی‌‌رود‌ و‌ شاید‌ با‌ مراقبت‌ و‌ مدیریت‌ تولید‌ صحیح‌ باطله‌ تنها‌ دو،‌ سه‌ برابر‌ یک‌ کار‌ 5000‌ تایی‌ باشد.‌

برای‌ مثال‌ در‌ یک‌ کتاب‌ با‌ تیراژ‌ یک‌ میلیون‌ نسخه،‌ باطله‌ از‌ 5/0‌ درصد‌ هم‌ کم‌تر‌ خواهد‌ بود.‌ زیرا‌ این‌ 5/0‌ درصد‌ خودش‌ مقدار‌ زیادی‌ کاغذ‌ را‌ شامل‌ می‌‌شود.

-‌ علاوه‌ بر‌ موارد‌ بالا،‌ وضعیت‌ ماشین‌ چاپ،‌کیفیت‌ مواد‌ مصرفی‌ و‌ مهارت‌ اپراتور‌ و‌ نیز‌ مدیریت‌ تولید‌ در‌ کاهش‌ یا‌ افزایش‌ باطله‌ موثر‌ هستند.‌ هر‌ چه‌ ماشین‌ها‌ سالم‌تر‌ و‌ مدرن‌تر‌ باشند‌ و‌ هر‌ چه‌ مواد‌ مصرفی‌ (اعم‌ از‌ کاغذ‌ و‌ مرکب‌ و‌ داروها‌ و‌ …)‌ مرغوب‌تر‌ باشند‌ و‌ هر‌ چه‌ اپراتور‌ ماهرتر‌ باشد،‌ میزان‌ باطله‌ کم‌تر‌ خواهد‌ بود.‌ مدیریت‌ تولید‌ و‌ نحوه‌ گردش‌کار‌ چاپخانه‌ نیز‌ عامل‌ مهمی‌ در‌ نگه‌داری‌ از‌ سرمایه‌ مشتریان‌ است.

متاسفانه‌ گاهی‌ خرابی‌ بعضی‌ از‌ اجزای‌ ماشین،‌ دلیل‌ باطله‌ زیاد‌ اعلام‌ می‌‌شود.‌ این‌ ربطی‌ به‌ مشتری‌ ندارد.‌ وقتی‌ چاپخانه‌ای‌ یک‌ سفارش‌ را‌ می‌‌پذیرد،‌ فرض‌ بر‌ این‌ است‌ که‌ ماشین‌ او‌ سالم‌ و‌ اپراتور‌ او‌ وارد‌ است،‌ بنابراین ‌ این‌ موارد‌ را‌ نباید‌ در‌ تعیین‌ میزان‌ باطله‌ لحاظ‌ کرد.‌

ته‌ فرم،‌ فراتر‌ از‌ باطله‌

همه‌ نکاتی‌ که‌ دربالا‌ در‌ مورد‌ باطله‌ مورد‌ بحث‌ قرار‌ گرفت،‌ نشانگر‌ آن‌ بود‌ که‌ تعدادی‌ از‌ ورق‌ها‌ یا‌ کاغذ‌ مصرفی‌ در‌ حین‌ چاپ‌ و‌ صحافی‌ و‌ عملیات‌ تکمیلی،‌ باطله‌ می‌‌شوند‌ و‌ بنابراین‌ از‌ همه‌ فرم‌ها‌ کم‌ و‌ بیش‌ به‌ یک‌ نسبت،‌ کسر‌ می‌‌شود.‌ اما‌ ته‌ فرم‌ داستان‌ دیگری‌ است.

چرا‌ از‌ یک‌ فرم‌ 100‌ عدد‌ می‌‌ماند‌ و‌ از‌ یک‌ فرم‌ هیچ‌ باقی‌ نمی‌‌ماند؟‌

فرق‌ نمی‌‌کند‌ که‌ از‌ یک‌ کتاب‌ چندین‌ فرم‌ به‌ تعداد‌ ده‌ تا‌ و‌ هشتاد‌ تا‌ باقی‌ مانده‌ باشد،‌ وقتی‌ دو‌ سه‌ فرم‌ دیگر‌ در‌ حد‌ صفر‌ و‌ یک‌ و‌ پنج‌ مانده‌ باشد،‌ دیگر‌ نمی‌‌توان‌ کتاب‌ کامل‌ صحافی‌ کرد.‌ در‌ مواردی‌ که‌ ناشر‌ یا‌ سفارش‌ دهنده‌ از‌ این‌ وضع‌ ناراضی‌ هستند،‌ صحاف‌ فهرستی‌ از‌ فرم‌ها‌ را به‌ او‌ می‌دهد‌ که‌ از‌ این‌ یکی‌ 50‌ برگ‌ و‌ از‌ آن‌ دیگری‌ 75‌ برگ‌ و‌ آن‌ سومی‌ 40‌ برگ‌ چاپ‌ کن‌ تا‌ بتوانی‌ چند‌ کتاب‌ دیگر‌ تحویل‌ بگیری.‌ این‌ یعنی‌ خرید‌ مجدد‌ کاغذ‌ و‌ چاپ‌ دوباره‌ و‌ حمل‌ و‌ نقل‌ و‌ …‌ .‌ در‌ بسیاری‌ موارد‌ چاپخانه‌ مسوولیتی‌ در‌ این‌باره‌ نمی‌‌پذیرد‌ و‌ کارهای‌ چاپی‌ را‌ بی‌‌ عیب‌ و‌ نقص‌ اعلام‌ می‌کند.‌ (مساله‌ به‌ گردن‌ این‌ و‌ آن‌ انداختن‌ به‌ تناوب‌ بین‌ لیتوگراف‌ و‌ چاپکار‌ و‌ صحاف،‌ سابقه‌ دراز‌ داشته‌ که‌ هنوز‌ ادامه‌ دارد.)‌

به‌ هر‌ حال‌ تقصیر‌ چاپخانه‌ باشد‌ یا‌ صحافی،‌ فرقی‌ نمی‌‌کند.‌ سفارش‌دهنده‌ زیان‌ دیده‌ است.‌ چه‌ بسا‌ در‌ چاپخانه‌ با‌ کمی‌ بی‌‌توجهی،‌ تعداد‌ نسخه‌های‌ چاپی‌ یک‌ فرم،‌ 100‌ یا‌ 150‌ برگ‌ بیشتر‌ از‌ تیراژ‌ تعیین‌ شده‌ چاپ‌ شوند.‌ در‌ آن‌ صورت‌ به‌ ناچار‌ تیراژ‌ فرم‌های‌ بعدی،‌ قدری‌ کم‌تر‌ می‌‌شود.‌ و‌ اگر‌ این‌ اشتباه‌ در‌ مورد‌ چند‌ فرم‌ صورت‌ گیرد،‌ چند‌ فرم‌ دیگر‌ باید‌ تاوان‌ آن‌ را‌ بدهند.‌ به‌طور‌ معمول‌ تحویل‌ گرفتن‌ فرم‌ها‌ از‌ چاپخانه‌ نیز‌ با‌ شمارش‌ دقیق‌ همراه‌ نیست‌ و‌ ایراد‌ کار‌ چاپخانه‌ تنها‌ در‌ صحافی،‌ آن‌ هم‌ در‌ پایان‌ کار‌ صحافی‌ بیرون‌ می‌‌زند‌ و‌ کاسه‌کوزه‌ها‌ سر‌ صحاف‌ شکسته‌ می‌‌شود.

چه‌ خوب‌ بود‌ چاپخانه‌ها‌ و‌ صحافی‌ها‌ دستگاه‌های‌ شمارشگر‌ ورق‌ می‌‌داشتند‌ تا‌ تحویل‌ دادن‌ و‌ گرفتن‌ فرم‌ها‌ روی‌ حساب‌ و‌ کتاب‌ باشد!

گفتیم‌ تعدادی‌ از‌ فرم‌ها‌ در‌ حین‌ تنظیم‌ اولیه‌ ماشین‌ و‌ توقف‌ها‌ و‌ …‌ باطله‌ می‌‌شوند،‌ اما‌ اگر‌ اپراتور‌ به‌ هر‌ دلیلی‌ از‌ ماشین‌ غافل‌ شود،‌ ممکن‌ است‌ با‌ سرعت‌ بالای‌ ماشین‌ در‌ حین‌ چاپ،‌ در‌ عرض‌ دو،‌ سه‌ دقیقه‌ بر‌ اثر‌ بروز‌ یک‌ اشکال‌ چاپی‌ تعداد‌ قابل‌ توجهی‌ از‌ فرم‌ها،‌ باطله‌ شوند.‌ در‌ آن‌ صورت‌ او‌ یا‌ آن‌ها‌ را‌ نادیده‌ گرفته‌ و‌ لای‌ کارها‌ رد‌ می‌‌کند‌ و‌ یا‌ اگر‌ بخواهد‌ باطله‌ را‌ سوا‌ کند،‌ به‌ ناچار‌ از‌ تیراژ ‌ فرم‌های‌ بعدی‌ می‌‌کاهد.‌

علاوه‌ بر‌ این‌ اشکالات‌ فنی‌ و‌ اپراتوری،‌ ممکن‌ است‌ به‌ خاطر‌ دقیق‌ نبودن‌ اطلاعات‌ در‌ برگه‌ سفارش‌ نیز‌ برخی‌ اشتباهات‌ منجر‌ به‌ کم‌ یا‌ زیاد‌ شدن‌ تیراژ‌ شود‌ که‌ به‌ هر‌ حال‌ صدای‌ آن‌ در‌ پایان‌ کار‌ صحافی‌ به‌صورت‌ <ته‌ فرم>‌ درمی‌آید.

از‌ عوامل‌ دیگری‌ که‌ باعث‌ کاهش‌ یک‌ یا‌ چند‌ فرم‌ به‌صورت‌ بی‌‌قاعده‌ می‌‌شود،‌ بی‌‌توجهی‌ و‌ ناواردی‌ در‌ حین‌ حمل‌ و‌ نقل‌ است،‌ چه‌ جابجایی‌ کاغذ‌ و‌ فرم‌های‌ چاپی‌ در‌ چاپخانه‌ و‌ چه‌ بین‌ چاپخانه‌ تا‌ مراکز‌ خدمات‌ پس‌ از‌ چاپ‌ و‌ صحافی،‌ ممکن‌ است‌ بعضی‌ فرم‌ها‌ آسیب‌ ببینند‌ (خیس‌ شوند،‌ لبه‌ آن‌ها‌ زخمی‌ شود،‌ کثیف‌ شوند‌ و‌ …).‌

اما‌ در‌ صحافی‌ها،‌ مشکل‌ اغلب‌ ناشی‌ از‌ بی‌‌دقتی‌ است.‌ برای‌ مثال‌ در‌ مورد‌ تنظیم‌ دستگاه‌ تاکن،‌ ممکن‌ است‌ یک‌ اپراتور‌ با‌ تجربه‌ و‌ خبره‌ پس‌ از‌ باطله‌ کردن‌ ده‌ برگ‌ ماشین‌ را‌ تنظیم‌ کند،‌ در‌ حالی‌ که‌ یک‌ اپراتور‌ ناوارد‌ یا‌ بی‌‌خیال‌ شاید‌ سه‌ برابر‌ باطله‌ کند‌ و‌ باز‌ هم‌ فرم‌ صحیح‌ و‌ سالمی‌ تا‌ نکند.

با‌ توجه‌ به‌ این‌که‌ همه‌ فرم‌های‌ یک‌ کتاب‌ با‌ یک‌ سنجاق‌ و‌ نشان‌ یکسان‌ چاپ‌ شده‌اند،‌ معمولا‌ تنظیم‌ اولیه‌ ماشین‌ تاکنی‌ با‌ یک‌ فرم‌ صورت‌ می‌‌گیرد‌ و‌ فرم‌های‌ بعدی‌ با‌ همان‌ تنظیمات‌ تا‌ می‌شوند،‌ البته‌ مراقبت‌ حین‌ کار‌ به‌ جای‌ خود‌ باقی‌ است.‌ اگر‌ برای‌ تنظیم‌ اولیه‌ ماشین‌ تعداد‌ زیادی‌ از‌ ورق‌های‌ یک‌ فرم‌ باطله‌ شود،‌ ممکن‌ است‌ تعدادی‌ از‌ آن‌ فرم‌ کم‌ بیاید،‌ یعنی‌ در‌ حالی‌ که‌ هنوز‌ از‌ فرم‌های‌ دیگر‌ حدود‌ 20‌ تا‌ 50‌ عدد‌ وجود‌ دارد،‌ فرم‌ اولی‌ تمام‌ شده‌ باشد.‌ برای‌ جلوگیری‌ از‌ این‌ مساله‌ بهتر‌ است‌ برای‌ تنظیم‌ اولیه‌ ماشین‌ تاکنی‌ از‌ هر‌ فرم‌ یک‌ یا‌ دو‌ برگ‌ برداریم‌ و‌ آن‌ها‌ به‌ عنوان‌ باطله‌ مصرف‌ شوند‌ تا‌ باقیمانده‌ فرم‌ها،‌ با‌ اختلاف‌ چند‌ برگ،‌ متعادل‌ باشند.

علاوه‌ بر‌ تنظیم‌ اولیه،‌ ممکن‌ است‌ به‌ خاطر‌ بی‌‌ دقتی،‌ نقص‌ فنی،‌ جابجایی‌ مکرر‌ فرم‌ها‌ در‌ صحافی‌ و‌ نیز‌ برخی‌ آسیب‌های‌ احتمالی‌ دیگر،‌ تعدادی‌ از‌ برگ‌های‌ یک‌ فرم‌ باطله‌ شوند‌ و‌ در‌ مواردی‌ به‌ خاطر‌ آشفتگی‌ و‌ بی‌‌نظمی‌ محیط‌ کار‌ چند‌ فرم‌ قاطی‌ کار‌ دیگری‌ شوند‌ یا‌ در‌ گوشه‌ و‌ کناری‌ از‌ نظر‌ دور‌ بمانند‌ یا‌ …‌ (البته‌ چنین‌ مواردی‌ فقط‌ در‌ کارگاه‌های‌ به‌ هم‌ ریخته‌ رخ‌ می‌‌دهد.)

به‌ هر‌ حال‌ با‌ در‌ نظر‌ نگرفتن‌ این‌ فرضیه‌ها،‌ در‌ صحافی‌ می‌‌بایست‌ فرم‌ها‌ کم‌ و‌ بیش‌ به‌ یک‌ نسبت‌ و‌ با‌ اختلاف‌ بسیار‌ اندک،‌ ترتیب‌ شوند‌ و‌ با‌ مساله‌ای‌ به‌ نام‌ ته‌فرم‌ مواجه‌ نشویم.‌ (به‌ شرطی‌ که‌ در‌ چاپخانه‌ فرم‌ها‌ به‌ یک‌ نسبت‌ چاپ‌ نشده‌ باشند.)‌ توجه‌ داشته‌ باشید‌ که‌ ته‌ فرم‌ مقوایی‌ کاملا‌ متفاوت‌ از‌ باطله‌ است.‌ ته‌ فرم‌ باطله‌ نیست.‌ بلکه‌ فرم‌های‌ صحیح‌ و‌ سالمی‌ هستند‌ که‌ به‌ علت‌ فقدان‌ فرم‌های‌ دیگر،‌ قابل‌ استفاده‌ نیستند.‌ (خدا‌ پدر‌ این‌ پوشالی‌ها‌ را‌ بیامرزد‌ که‌ این‌ ته‌فرم‌ها‌ را‌ می‌‌خرند‌ و‌ گرنه‌ ظرف‌ چند‌ ماه‌ همه‌ فضای‌ صحافی‌ها‌ به‌ اشغال‌ ته‌فرم‌ها‌ درمی‌آمد‌ و‌ دیگر‌ جایی‌ برای‌ گردش‌کار‌ معمولی‌ کارگاه‌ها‌ نمی‌‌ماند.)

راستی‌ چه‌ کسی‌ جوابگوست؟

با‌ این‌ توضیحات،‌ چنان‌چه‌ هر‌ کس‌ کار‌ خودش‌ را‌ درست‌ انجام‌ دهد،‌ ته‌فرم‌ها‌ به‌ ده،‌ پانزده‌ عدد‌ بیشتر‌ نمی‌‌رسند‌ و‌ کارها‌ با‌ حداقل‌ باطله‌ و‌ در‌ تعداد‌ مطلوب‌ تحویل‌ سفارش‌دهنده‌ می‌‌شوند،‌ اما‌ متاسفانه‌ ماجرای‌ <ته‌فرم>‌ همچنان‌ ادامه‌ دارد‌ و‌ از‌ این‌ طریق‌ زیان‌هایی‌ متوجه‌ سفارشات‌ چاپی‌ می‌‌شود.

وقتی‌ ته‌ فرم‌ از‌ حد‌ معمول‌ می‌‌گذرد‌ این‌ زیان‌ها‌ بس‌ چشمگیر‌ می‌‌شوند.‌ بد‌ نیست‌ به‌ چند‌ نمونه‌ عینی‌ از‌ ماجراهایی‌ اشاره‌ کنیم‌ که‌ همگی‌ به‌ <ته‌ فرم>‌ ختم‌ شده‌اند.‌ یکی‌ از‌ ناشران‌ معتبر،‌ چندی‌ پیش‌ یک‌ کتاب‌ بسیار‌ فاخر‌ با‌ چاپ‌ 8‌ رنگ‌ چاپ‌ و‌ تذهیب‌ و‌ رنگ‌های‌ طلایی‌ و‌ اطلسی‌ روی‌ کاغذ‌ گران‌ قیمت‌ به‌ چاپ‌ رساند.‌ چاپخانه‌ مجری‌ این‌ کار،‌ یکی‌ از‌ چاپخانه‌های‌ شناخته‌ شده‌ و‌ معتبر‌ و‌ صحافی‌ نیز‌ همسنگ‌ آن‌ انتخاب‌ شده‌ بود.‌ تجربه‌ ناشر‌ نیز‌ تضمینی‌ برای‌ دقت‌ عمل‌ در‌ این‌ کار‌ بود.‌ اما‌ با‌ کمال‌ تعجب‌ او‌ در‌ پایان‌ کار‌ متوجه‌ شد‌ که‌ به‌ جای‌ 3000‌ نسخه،‌ تنها‌ می‌‌تواند‌ 2400‌ نسخه‌ از‌ کتاب‌ را‌ تحویل‌ بگیرد،‌ البته‌ به‌ همراه‌ تعداد‌ زیادی‌ <ته‌ فرم>.

پس‌ از‌ بررسی‌ و‌ کنکاش‌ و‌ پرس‌ و‌ جو‌ از‌ چاپخانه‌ و‌ صحافی‌ و‌ وانتی‌ و‌ ناظرچاپ‌ و‌ …‌ بالاخره‌ هیچ‌ چیز‌ جز‌ همان‌ ته‌ فرم‌ها‌ دستگیرش‌ نشد،‌ برای‌ او‌ تهیه‌ آن‌ کاغذ‌ کمیاب‌ و‌ سپس‌ چاپ‌ 9‌ رنگ‌ حدود‌ 8‌ فرم‌ در‌ تیراژهای‌ 5‌ تایی‌ تا 600‌ تایی‌ نیز‌ امکان‌پذیر‌ نبود.‌ در‌ حالی‌ که‌ او‌ در‌ برآورد‌ هزینه‌ها‌ روی‌ فروش‌ 3000‌ نسخه‌ حساب‌ کرده‌ بود.

بدیهی‌ است‌ این‌جا‌ جای‌ قضاوت‌ درباره‌ متهم‌ این‌ ماجرا‌ نیست،‌ تنها‌ موردی‌ جهت‌ اطلاع‌ بیان‌ شد.‌ اما‌ مورد‌ دیگر،‌ یکی‌ از‌ طراحان‌ گلایه‌ می‌‌کرد‌ که‌ من‌ از‌ یک‌ کار‌ تنها‌ 1500‌ نسخه‌ می‌‌خواستم‌ و‌ توجه‌ شد‌ که‌ حدود‌ 300‌ برگ‌ به‌ عنوان‌ باطله‌ کاغذ‌ اضافی‌ بفرستم.‌ این‌ کار‌ هم‌ صورت‌ گرفت.‌ گویا‌ باطله‌ خیلی‌ کم‌ بوده‌ و‌ من‌ در‌ پایان‌ به‌ جای‌ 1500‌ نسخه،‌ حدود‌ 1700‌ نسخه‌ دریافت‌ کردم‌ که‌ به‌ آن‌ نیاز‌ ندارم‌ و‌ فکر‌ می‌‌کنم‌ بی‌‌جهت‌ هزینه‌ای‌ اضافی‌ به‌ دوش‌ من‌ گذاشته‌ شد.

همین‌ طراح‌ چند‌ روز‌ بعد‌ می‌‌گفت‌ که‌ بین‌ حدود‌ 50‌ نسخه‌ از‌ بروشورهایی‌ که‌ بررسی‌ کرده،‌ حتی‌ یک‌ مورد‌ بدون‌ اشکال‌ ندیده‌ و‌ بیشتر‌ آن‌ها‌ حاوی‌ یک‌ فرم‌ باطله‌ (کم‌ رنگ‌ یا‌ پررنگ‌ یا‌ نامیزان‌ و‌ …)‌ هستند.

او‌ آرزو‌ می‌‌کرد‌ که‌ آن‌ چاپخانه‌دار‌ محترم‌ به‌ جای‌ این‌ لطف‌ در‌ حق‌ او،‌ باطله‌ها‌ را‌ دور‌ می‌‌ریخت‌ و‌ آرزو‌ می‌‌کرد‌ ته‌ فرم‌های‌ باقی‌ مانده‌ در‌ صحافی‌ تنها‌ از‌ باطله‌ها‌ باشند.‌ اما‌ متاسفانه‌ در‌ حالی‌که‌ فرم‌های‌ سالم‌ به‌صورت‌ ته‌ فرم‌ مانده‌ بودند،‌ فرم‌های‌ باطله‌ قاطی‌ کارها‌ ترتیب‌ و‌ صحافی‌ شده‌ بودند.

اما‌ یک‌ مورد‌ دیگر،‌ چاپخانه‌ای‌ برای‌ چاپ‌ یک‌ مجله‌ رنگی‌ دو‌ پالت‌ کاغذ‌ تحویل‌ گرفت.‌ کاغذ‌ مورد‌ نیاز‌ با‌ احتساب‌ باطله‌ کم‌تر‌ از‌ دو‌ پالت‌ بود‌ و‌ قرار‌ شد‌ 10‌ بند‌ کاغذها‌ در‌ انبار‌ چاپخانه‌ای‌ به‌ نام‌ مشتری‌ ذخیره‌ شود.‌ پس‌ از‌ چاپ‌ و‌ صحافی‌ اطلاع‌ دادند‌ که‌ دو‌ بند‌ کاغذ‌ متفرقه‌ هم‌ برای‌ کار‌ شما‌ استفاده‌ شده‌ چون‌ همه‌ کاغذها‌ مصرف‌ شده،‌ در‌ برابر‌ تعجب‌ و‌ اعتراض‌ مشتری،‌ آن‌ها‌ هم‌ به‌ تکاپو‌ افتادند‌ که‌ ماجرا‌ از‌ چه‌ قرار‌ است،‌ با‌ کمال‌ تعجب‌ این‌ مورد‌ نیز‌ به‌ ماجرای‌ ته‌ فرم‌ کشیده‌ شد.‌ گویی‌ باقی‌ ماندن‌ تعداد‌ زیاد‌ ته‌ فرم‌ هر‌ خطایی‌ را‌ توجیه‌ می‌‌کند.‌ حتی‌ به‌ هدر‌ دادن‌ 10‌ بند‌ کاغذ‌ را!‌ آیا‌ سفارش‌ دهنده،‌ به‌ چاپخانه‌ مراجعه‌ کرده‌ و

ته‌ فرم‌ سفارش‌ داده‌ یا‌ تعداد‌ مشخصی‌ مجله؟‌ و‌ آیا‌ بیان‌ این‌که‌ این‌ کاغذها‌ چاپ‌ شده‌اند‌ و‌ ته‌ فرم‌ها‌ باقی‌ مانده،‌ پاسخی‌ قانع‌ کننده‌ است؟

راستی‌ کی‌ از‌ دست‌ ماجراهای‌ ته‌ فرم‌ خلاص‌ می‌‌شویم؟!

price

برچسب‌ها,
  • پشتیبان سایت
  • بهمن ۲, ۱۳۹۴
  • 100 بازدید

اشتراک گذاری :  |   |   |   |   |   | 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.